“Uprkos višegodišnjim upozorenjima, ponovljenim javnim raspravama i desetinama dostavljenih primjedbi, ostaje otvoreno pitanje da li se glas građana zaista razmatra ili se javni uvidi provode samo radi formalnog zadovoljavanja zakonskih procedura.”, dodaju, podsjećajući da Aarhuska konvencija ne garantuje samo pravo građana da dostave komentare, već i obavezu nadležnih organa da rezultate učešća javnosti uzmu u obzir prilikom donošenja odluka.
Aarhus centar u BiH podnio je pritužbu Okružnom javnom tužilaštvu u Istočnom Sarajevu na naredbu o nesprovođenju istrage povodom njegove krivične prijave protiv odgovornih lica Opštine Trnovo, u vezi s donošenjem Regulacionog plana „Sportsko-rekreaciono područje Jahorina“, odnosno, planirane betonizacije olimpijske planine Jahorine.
Centar je pomenutu prijavu podnio 31. jula 2024. godine, zbog sumnje na zloupotrebu službenog položaja, nesavjestan rad u službi i druga krivična djela povezana s donošenjem tog regulacionog plana.
Posebno je zanimljivo da je Ustavni sud Republike Srpske 26. februara 2025. godine, odlukom U-55/24, utvrdio da odluka o usvajanju ovog regulacionog plana nije u saglasnosti s Ustavom RS i Zakonom o uređenju prostora i građenju.
Sud je, između ostalog, utvrdio nepravilnosti u postupku javnog uvida, razmatranju primjedbi javnosti, prekoračenje ovlaštenja te propuste povezane s dokumentacijom iz oblasti zaštite životne sredine.
No, bez obzira na odluku vrhovne sudske instance u Republici Srpskoj, Okružno javno tužilaštvo u Istočnom Sarajevu je 15. oktobra 2026. godine donijelo naredbu o nesprovođenju istrage, smatrajući da prijavljene radnje ne predstavljaju krivično djelo.
“Dok Tužilaštvo odbija provesti istragu, Opština Trnovo nastavlja s praksama koje, prema našim dokumentovanim primjedbama, predstavljaju kršenje prava javnosti na djelotvorno učešće u donošenju odluka o životnoj sredini.”, upozoravaju iz Aarhus centra.
“Uprkos višegodišnjim upozorenjima, ponovljenim javnim raspravama i desetinama dostavljenih primjedbi, ostaje otvoreno pitanje da li se glas građana zaista razmatra ili se javni uvidi provode samo radi formalnog zadovoljavanja zakonskih procedura.”, dodaju, podsjećajući da Aarhuska konvencija ne garantuje samo pravo građana da dostave komentare, već i obavezu nadležnih organa da rezultate učešća javnosti uzmu u obzir prilikom donošenja odluka.
Iz Aarhusa naglašavaju da posebno zabrinjava zanemarivanje činjenice da je Jahorina već godinama prepoznata kao područje izuzetnih prirodnih vrijednosti, za koje su izrađivane stručne studije i pokretane inicijative za uspostavljanje zakonske zaštite.
No, bez obzira na to, prema informacijama ove organizacije, ponovo se nastoji usvojiti takozvani „novi–isti“ regulacioni plan, uprkos ranijoj odluci Ustavnog suda i upozorenjima građana, stručnjaka i organizacija civilnog društva. I ponovo se otvara mogućnost intenzivne gradnje, sječe šuma i daljnje betonizacije planinskog prostora, uz ozbiljne rizike po vodosnabdijevanje, sigurnost stanovništva, postojeću infrastrukturu i prirodna staništa.
“Nesprovođenje istrage u ovakvim okolnostima ne predstavlja samo pitanje jedne tužilačke odluke. Ono otvara prostor da se sporne prakse ponavljaju, da se obesmisli učešće javnosti i da zaštita prirodnih resursa ostane podređena interesima izgradnje.”, navode iz Centra, upozoravajući da Jahorina nije neograničeno građevinsko zemljište, nego prirodno naslijeđe, olimpijski simbol i prostor koji mora ostati siguran za ljude i buduće generacije.
Aarhus centar zato insistira na zahtjevu da nadležno Tužilaštvo preispita svoju odluku, ispita sve relevantne okolnosti i utvrdi postoji li krivična odgovornost za prijavljene radnje.
“Pravo građana na učešće nije formalnost. Sudske odluke nisu preporuke. A Jahorina nije prostor na kojem se zakon može selektivno primjenjivati!”, naglašavaju iz ove organizacije.
(T.H., Odgovorno)
