„U vremenu u kojem netačne informacije mogu uticati na javno mnijenje, politike i razumijevanje ključnih okolišnih pitanja, činjenicama utemeljena analiza ostaje jedan od najvažnijih alata za zaštitu javnog interesa.“, navodi se u saopštenju za javnost Aarhus centra u BiH, koje u nastavku prenosimo u cjelosti.
Udruženje Resursni Aarhus centar u BiH privelo je kraju projekat ECO Mythbusters, usmjeren na jačanje medijske pismenosti i otpornosti javnosti na dezinformacije o okolišu, kroz edukaciju, analitički rad i uključivanje mladih u činjenicama utemeljeno informisanje. U okviru projekta objavljeno je 10 fact-based analiza, održana su dva online treninga za predstavnike organizacija civilnog društva, neformalne grupe građana, mlade aktiviste, studente, srednjoškolce i sve zainteresovane za temu fact-checkinga i dezinformacija o okolišu, te je organizovano takmičenje „Mladi Eko Fact-Checkeri“ za mlade od 16 do 25 godina.
Kroz projekat ECO Mythbusters razvijan je javni prostor u kojem se o okolišnim temama govori na osnovu provjerljivih činjenica, relevantnih izvora i argumentovane analize, a ne na osnovu neutemeljenih tvrdnji, manipulativnih narativa i senzacionalizma. Objavljene analize bavile su se nizom tema koje se često pojavljuju u javnosti, uključujući tvrdnje o energetskoj tranziciji kao „nametanju Evropske unije“, teorije zavjere o zelenoj agendi, odnos dekarbonizacije i industrijskog razvoja, spaljivanje otpada u fabrikama i termoelektranama, ulogu hidroelektrana u zaštiti od poplava, narative o malim hidroelektranama, prikaze Aarhuške konvencije i rada Aarhus centra u BiH, kao i tvrdnje o vjetroelektranama i CBAM mehanizmu.
Tokom rada na analizama pokazalo se da se dezinformacije o okolišu u javnom prostoru najčešće pojavljuju u nekoliko prepoznatljivih oblika: kao pojednostavljivanje složenih energetskih i okolišnih politika, kao predstavljanje regulatornih mehanizama i zakonskih obaveza kao „kazni“ ili „napada“, kao prikazivanje okolišnih prava i učešća javnosti kao političkog pritiska, kao selektivno predstavljanje ekonomskih i ekoloških efekata energetskih projekata, te kao širenje teorija zavjere koje zelenu tranziciju predstavljaju kao skrivenu agendu kontrole društva. U više objavljenih analiza upravo su takvi obrasci identifikovani i upoređeni sa dostupnim zakonima, sudskom praksom, stručnim izvorima i međunarodnim dokumentima.
Poseban segment projekta odnosio se na edukaciju. Održana su dva online treninga „Don’t guess, Check Facts!“, osmišljena s ciljem da učesnicima pruže osnovne alate za prepoznavanje i provjeru ekoloških dezinformacija. Prema objavljenim pozivima, učesnici su kroz treninge učili kako analizirati sumnjive tvrdnje o okolišu, gdje tražiti pouzdane izvore i kako razvijati kritičko mišljenje u digitalnom prostoru. Treninzi su bili namijenjeni predstavnicima organizacija civilnog društva, neformalnim grupama građana, mladim aktivistima, studentima i srednjoškolcima.
U okviru projekta organizovano je i takmičenje „Mladi Eko Fact-Checkeri“, koje je mladima ponudilo priliku da se u tri različite kategorije (tekst, video i infografika), aktivno uključe u razotkrivanje mitova i netačnih tvrdnji o okolišu.
Završetkom projekta ECO Mythbusters potvrđena je potreba za kontinuiranim radom na suzbijanju dezinformacija o okolišu u Bosni i Hercegovini. U vremenu u kojem netačne informacije mogu uticati na javno mnijenje, politike i razumijevanje ključnih okolišnih pitanja, činjenicama utemeljena analiza ostaje jedan od najvažnijih alata za zaštitu javnog interesa.
Projekt ECO Mythbusters u Bosni i Hercegovini implementirao je Aarhus centar u BiH uz podršku regionalne SEE Check mreže i Evropske unije. Cilj projekta bio je jačanje kapaciteta civilnog društva u borbi protiv dezinformacija i promocija javnog diskursa zasnovanog na činjenicama u oblasti zaštite okoliša.
(Odgovorno)
