“Ne bojimo se mi rudarenja od strane “Ar core”, banjalučke firme koja je vršila istraživanja na Majevici, ne smatramo ozbiljnim privredno društvo čiji je poslednji godišnji prihod bio 1601 KM, sa negativnom dobiti više stotina hiljada maraka, sa samo četiri zaposlena. Nas višu brine namjere i to što je smislio i možda već uradio bivši predsjednik RS Milorad Dodik, koji ni javno nije krio nuđenje prirodnih resursa naše zemlje, konkretno litijuma, strancima. Ipak, ostaje nam nada da su istinita nagađanja da zapravo na Majevici nema ruda, pogotovo ne u količinama koje su predstavljene u skraćenoj proceduri istraživanja…” – reakcija je aktivista koji udruženo djeluju na prostoru Majevice.
Prilično je, poslednjih mjeseci, utihnula buka oko potencijalnog rudarenja na Majevici, što više brine eko aktiviste udružene u odbrani ove bosanskohercegovačkog prirodnog dragulja, nego što im daje nadu da su ovdašnji domaći političari odustali od namjere da nastave sa rasprodajom prirodnih resurse naše zemlje.
Zbog toga su, prema informacijama našeg portala, aktivisti “presavili tabak” i 6. januara zvanično podnijeli apelaciju Ustavnom sudu BiH za ocjenu ustavnosti Odluke Narodne skupštine Republike Srpske da odbije “Prijedlog odluke o moratorijumu na dodjelu koncesija za geološka istraživanja i za eksploataciju mineralnih sirovina, ruda i drugih resursa na području planine Majevica do okončanja postupka zaštite područja u skladu sa Zakonom o zaštiti prirode Republike Srpske i usvajanja dokumenta o politici dodjele koncesija u skladu sa Zakonom o koncesijama Republike Srpske – građanska inicijativa”.
Iza Inicijative za usvajanje ove odluke sa svojim potpisima zvanično je stalo 6.057 građana Bijeljine, Zvornika, Lopara i Ugljevika, a višestruko je veći broj onih koji su inicijatore podržali na više organizovanih javnih skupova u gradovima BiH, koji su očekivali od izabranih predstavnika u NSRS da donesu odluku kojom bi se onemogućio bilo kakav oblik rudarenja na Majevici. Međutim, na sjednici u julu prošle godine, kako inicijatori smatraju, nezakonitim djelovanjem donosioca odluka onemogućeno je usvajanje predložene odluke. Kao što je to urađeno i sa predloženom građanskom inicijativom u maju 2024. godine, kojom je iz Lopara zahtijevano da se uvaži stav građana ove majevičke opštine da Narodna skupština RS prihvati “Deklaraciju o protivljenju otvaranja rudnika litijuma, bora, natrijuma, stroncijuma, kalijuma i prateće asocijacije elemenata na teritoriji opštine Lopare”.
“Ne bojimo se mi rudarenja od strane “Ar core”, banjalučke firme koja je vršila istraživanja na Majevici, ne smatramo ozbiljnim privredno društvo čiji je poslednji godišnji prihod bio 1601 KM, sa negativnom dobiti više stotina hiljada maraka, sa samo četiri zaposlena. Nas višu brine namjere i to što je smislio i možda već uradio bivši predsjednik RS Milorad Dodik, koji ni javno nije krio nuđenje prirodnih resursa naše zemlje, konkretno litijuma, strancima. Ipak, ostaje nam nada da su istinita nagađanja da zapravo na Majevici nema ruda, pogotovo ne u količinama koje su predstavljene u skraćenoj proceduri istraživanja. Te informacije su nam došle iz Slovenije, u cijeloj priči pominje se ime kontroverznog slovenačkog biznismena Andreja Rautnera, koji je bio čelnik prethodne uprave Ar core. Može Dodik prevariti i Trampa oko litijuma na Majevici, ali nas neće moći i mi nastavljamo svoju borbu” – reakcija je aktivista koji udruženo djeluju na prostoru Majevice.
Inače, eko aktivisti iz više gradova BiH će se ponovo okupiti u Loparama 31.01.2026. godine, kada udruženje Čuvari Majevice organizuje reprezentativnu izložbu rezultata istraživanja biodiverziteta na Majevici.
“Izložba će služiti u svrhu izrade Studije za dobijanje statusa zaštićenog područja. Ovo je jedinstvena prilika da se na jednom mjestu upoznamo sa vrijednostima naše Majevice. Ogroman posao je odrađen na pripremi i izradi Studije za dobijanje statusa zaštićenog područja i ovo je prilika da posjetom izložbi pružimo podršku u daljem radu na izradi Studije. Pohvale za Udruženje Čuvari Majevice – kažu o predstojećoj izložbi aktivisti za odbranu Majevice iz Brčkog.
Nisu ekolozi ljuti samo na entiteske vlasti RS, već i na Akademiju nauka i umjetnosti Republike Srpske (ANURS), koja je imala namjeru da zauzme stav po pitanju rudarenja na Majevici, što je najavljeno na planiranom Okruglom stolu “Mineralni resursi Majevice kroz osvrt na istraživanja na početku XXI vijeka”. Prema najavi organizatora, Odbora za geo nauke Odjeljenja prirodno-matematičkih i tehničkih nauka i suorganizatora Odjeljenja za matematiku, fiziku i geo nauke Akademije, cilj održavanja Okruglog stola bio je pregled svih istraživanja koja su vršena na početku ovog vijeka na dijelu Majevice koja pripada RS, a nakon održanog skupa najavljeno je objavljivanje posebnog zbornika svih radova. Međutim taj skup zakazan za 25.11.2025. godine je iznenada otkazan, a nije održan ni prolongirani za 15.12.2025. godine, a prema informacijama koje su došle do ekologa zabrana za održavanje skupa stigla je iz vrha entitetskih vlasti.
Ipak, pored ćutanja vlasti o potencijalnom otvaranju rudnika u Loparama na Majevici, eko aktivisti svoj umjereni optimizam grade i na informacijama da Evropska komisija u Briselu, među 13 strateških projekata u “trećim zemljama” o strateškim sirovinama koje se nalaze van EU, uključujući prekomorske zemlje i teritorije, nije uvrstila bosanskohercegovački “Projekat Lopare” za razliku od “Projekta Jadar” u susjednoj Republici Srbiji, koji je uvršten na listu odabranih projekata, mada se radi o istoj “rudnoj žili”, koja se od Majevice nadalje proteže preko planina Zvijezda i Ozren.
A, kako stvari stoje, zbog svih turbulentnih dešavanja u susjednoj zemlji, “Projekat Jadar” je stavljen “na led” i još duže vrijeme će ostati u tom statusu a bez njega je malo vjerovatno da doći do realizacije onog u BiH.
“Iako je Ar core zvanično podnio zahtjev Ministarstvu energetike i rudarstva RS za dodjelu koncesije za eksploataciju i otvaranje rudnika i u cijelu priču se uključila kanadska firma Rock Tech Lithium Inc., čime je predviđeno da bi u tom zajedničkom poduhvatu Kanađani imati 75% udjela, ipak smo umjereni optimisti da neće doći ni do odobravanja. Neće moći preko naše i volje najvećeg dijela stanovništva, ne samo opštine Lopare, već i okolnih lokalnih zajednica RS i Federacije BiH. Bio bi to preveliki rizik za investitore, a i bahate i bezobzirne naše vlasti, koji u brojnim drugim primjerima, istina, pokazuju da im nije baš stalo do mišljenja njihovih građana” – kažu eko aktivisti.
(Lj.Đ., Odgovorno)
