Tri godine nakon trovanja javnog prostora govorom mržnje prema LGBTI osobama, što je rezultiralo i fizičkim napadom na njih, ali i uskraćivanjem zaštite žrtvama od strane policije, presudom je Dodiku zabranjeno svako dalje preduzimanje istih ili sličnih radnji.
Sarajevski otvoreni centar 16.03.2026. obavijestio je javnost da je Osnovni sud u Banjoj Luci donio prvostepenu presuda u predmetu koji je ova organizacija pokrenula 2023. godine protiv Milorada Dodika zbog diskriminatornih izjava prema LGBTI osobama.
Sud je utvrdio da je tuženi svojim javnim izjavama datim u nekoliko navrata u martu 2023. godine izvršio diskriminaciju na osnovu seksualne orijentacije, rodnog identiteta i spolnih karakteristika, uslijed čega je došlo do stvaranja neprijateljskog i uvredljivog okruženja, uoči ali i nakon događaja koji je Bh. povorka ponosa planirala održati u Banjoj Luci.
Epilog je bio da su 18. marta 2023. huligani i fizički napali LGBTI aktiviste i aktivistkinje u Banjoj Luci, pri čemu im policija nije pružila adekvatnu zaštitu.
Tri godine kasnije, presudom je, prema navodima iz Centra, Dodiku zabranjeno svako dalje preduzimanje istih ili sličnih radnji kojima se krši ili može prekršiti pravo na jednako postupanje prema članovima LGBTI zajednice.
U presudi se navodi da sporne izjave sadrže elemente generalizacije cijele društvene grupe, stigmatizacije i deligitimizacije njihovog prisustva u javnom prostoru i društvu, te pozivaju na njihovo institucionalno i društveno isključenje i kao takve, po svojoj sadržini i efektu, one prevazilaze granice ličnog vrijednosnog suda.
Kao otežavajuću okolnost Sud je naveo da je tuženi u vrijeme spornih izjava bio nosilac najviše izvršne funkcije u Republici Srpskoj, te da se u skladu sa praksom Evropskog suda za ljudska prava, od političara i nosilaca javnih funkcija očekuje viši stepen odgovornosti u javnom govoru, jer njihove izjave imaju značajan društveni uticaj, mogu legitimisati netrpeljivost prema manjinskim grupama i uticati na ponašanje drugih aktera u društvu.
Sarajevski otvoreni centar, izražavajući zadovoljstvo izrečenom presudom, smatra da je ona važna jer potvrđuje da javni govor političara koji poziva na isključivanje i stigmatizaciju LGBTI osoba nije prihvatljiv i može imati ozbiljne posljedice.
‘’Ova presuda, iako tek prvostepena, predstavlja simboličan ali značajan iskorak i podsjetnik da niko ne treba biti iznad zakona. Zakoni ove države trebaju štititi sve njene građane i građanke, bez obzira na seksualnu orijentaciju, rodni identitet ili bilo koje drugo lično svojstvo“, naveli su iz Sarajevskog otvorenog centra.
No, nastranu što se radi o prvostepenoj presudi i što ćemo tek da vidimo da li će ona postati pravosnažna, ključni je problem što i pored povremenih pozitivnih presuda sudova (u koje spada i ova aktuelna) pravna država u BiH ne funkcioniše, a što je Milorad Dodik već više puta pokazao.
Dakle, da, ova presuda je ispravna, društveno korisna i potrebna, sud koji ju je donio, s obzirom na faktičko stanje u sredini u kojoj djeluje, zaslužuje poštovanje i priznanje, žrtve (i direktne i indirektne) su dobili moralnu satisfakciju, ali… da se ne varamo, to neće promijeniti ništa. Ni u društvu, ni u ponašanju Milorada Dodika. I njegovoj sklonosti govoru mržnje.
I pritom, suštinski, nije problem u Dodiku, nego u društvu koje na takav primitivizam, nasilništvo i vrijeđanje ljudi ne reaguje s prezirom i odbacivanjem, nego s veličanjem, i društvu koje ne uspijeva da stvori uslove za funkcionisanje vladavinu prava.
(N.N., Odgovorno)
