“Smatramo i dalje da je, ne samo šteta, već neprihvatljivo da Distrikt nema svoj Univerzitet, odnosno javnu visokoškolsku ustanovu i da studenti obrazuju samo na privatnim visokoškolskim ustanova ili dislociranim odjeljenjima. Znamo da je bilo pokušaja formiranja javne ustanove visokog obrazovanja u Brčkom, ali da se svaki puta tome isprečila politika i interesne grupe, kojima to nije odgovaralo…” – reakcija je studentskih aktivista iz inicijative “Akreditovane visokoškolske ustanove – priznate diplome”.
Kada je riječ o visokom obrazovanju u BiH, Brčko distrikt je najčešće pominjan kao sredina koja je predvodnik po broju ustanova visokog obrazovanja, ali i kao centar “brzog studiranja”. Da je to tako, vidjelo se po tome da se iz godine u godinu povećavao broj novih visokoškolskih ustanova, kao i studenata, koji su se kao brucoši iz cijele BiH prvo upisali na državne, a zatim se prebacivali na neku od ustanova koje su u velikom broju djelovale i egzistirale u Distriktu.
Sve do 2022. godine su zvanični podaci iz Registra nadležnog Odjeljenja za obrazovanje Vlade Brčko distrikta bili da je na 83 hiljada stanovnika, koliko ih prema poslednjem popisu stanovništva u BiH ima u Distriktu, u njemu djeluju četiri Univerziteta sa 23 fakulteta, jedna Visoka škola, Organizaciona jedinica Univerziteta Istočno Sarajevo i Sveučilišta Mostar, a formalnuo u registru Vlade distrikta bila su još dva fakulteta Univerziteta Sarajevo.
Početkom ove godine, tačnije 27.01.2026., nakon opravdanih kritika studentskih aktivista u inicijativi “Akreditovane visokoškolske ustanove – priznate diplome”, Odjeljenje za visoko obrazovanje napokom je ažuriralo registar visokoškolskih ustanova Distrikta, jer je poslednje ažuriranje bilo 22.02.2022. godine.
U ažuriranom registru izostavljeni su Dislocirano odjeljenje Univerziteta u Sarajevu i Odsjek Odnosi s javnošću na Filozofskom fakultetu Sveučilišta u Mostaru, koji su, prema istraživanju studentskih aktivista, samo formalno bili u registru, a da nisu uopšte izvodili nastavu.
“Ukazivali smo i na rad Univerziteta Privredna akademija, koja je osnovana 2020. godine, ali je licencu Odjeljenja za obrazovanje Vlade BD dobio 07.03.2023. i do januara ove godine nije bila zvanično evidentirana u registru Distrikta. Ova ustanova, osnivača i vlasnika Preduzeća za proizvodnju, trgovinu i usluge “Express – Promet” d.o.o. Brčko distrikt, još uvijek nije upisana u registar koji vodi Agencija za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta u BiH (HEA). Sve do 2022. godine, osim Visoke škole računarstva i poslovnih komunikacija Empirica, Brčko distrikt nije imao akreditovanih ustanova upisanih u Državni registar visokoškolskih ustanova u BiH, koji vodi Agencija za razvoj visokog obrazovanja i osiguranje kvaliteta u BiH (HEA), ali je sada stanje dosta drugačije” – kažu iz inicijative “Akreditovane visokoškolske ustanove – priznate diplome”.
Prema njihovim istraživanjima, trenutno se u brčanskom registru visokoškloskih ustanova vodi sedam ustanova visokog obrazovanja. To su Evropski univerzitet u Brčko distriktu BiH i Internacionalni univerzitet u Brčko distriktu BiH, Univerzitet Privredna akademija Brčko distrikta BiH, Visoka škola računarstva i poslovnih komunikacija Empirica, Ekonomski fakultet Brčko Brčko distrikt Bosne i Hercegovine kao Organizaciona jedinica Univerziteta u Istočnom Sarajevu, Odjeljenje Univerziteta za poslovni inženjering i menadžment Banja Luka – PIM i Dislocirano odjeljenje Brčko Nezavisni univerzitet u Banja Luci.
“To su zvanično dostrupni podaci, koji odudaraju od naših informacija, do kojih smo došli u saradnji sa studentima koji studiraju u Brčkom. Naime, Visokoj školi Empirica akreditacija je istekla 22.07.2026. godine, za Evropski i Internacionalni univerzitet još od 22.08.2025. godine, kada je podnesen zahtjev za produžetak institucionalne akreditacije, nisu okončani predmeti, pa nakon dva produžetka se smatraju akreditovanim do 06.09.2027. godine. Nezavisnom univerzitetu Banja Luka je odbijena akreditacija, pa je time upitan i rad njihovog Odjeljenja u Distriktu. Univerzitet PIM Banja Luka je u postupku akreditacije kod nadležne Agencije za visoko obrazovanje Republike Srpske (AVORS), Ekonomski fakultet kao organizaciona jedinica Univerziteta Istočno Sarajevo se “naslanja” na akreditaciju matične ustanove, dok je Univerzitet Privredna akademija za nas posebna priča” – informacije su studentskih aktivista.
Aktivisti smatraju, a to su ukazivali unazad pet godina koliko djeluju, da je velika šteta što se vlasti nisu potrudile da Brčko distrikt dobije svoju javnu ustanovu visokog obrazovanja, kada su imale te zakonske mogućnosti. Umjesto toga, po nacionalnom i političkom receptu, interesne grupe su pravile “svoje” univerzitete i visoke škole, smještali ih u vjerske objekte, proizvodne hale, vrtiće ili ugostiteljske objekte, od kojih se neke i dalje nalaze na tim mjestima.
“Čini se da Univerzitet Privredna akademija pretenduje da postane “glavna” ustanova, a na ruku im idu i neka politička dešavanja, koja su dovela do polemike i prepucavanja protivnika širenja djelatnosti tog Univerziteta. Uspjelo im je, naime, da odlukama u Skupštini BD dobiju mogućnost da obrazuju visokoobrazovni kadar iz oblasti zdravstva, jer odnedavno u sklopu Univerziteta djeluje i Fakultet zdravstva i biomedicinskih nauka. Koji još nije u zvaničnom registru Odjeljenja, gdje se još uvijek vode samo tri fakulteta. Iako je osnovan prije pet godina Univerzitet još nije u Državnom registru, a sve koje smo kontaktirali oko davanja odgovora na njihov status su nam davali neodređene i uvijene odgovore, od HEA, brčanskog Odjeljenja do Centra za informisanje i priznavanje dokumenata u oblasti visokog obrazovanja” – kažu studentski aktivisti.
Među drugim specifičnostima rada i funkcionisanja brčanskih visokoškolskih ustanova, aktivisti navode Evropski univerzitet, čiji je rektor Nedeljko Stanković i član Upravnog odbora HEA, da je profesor Esed Kadrić do 2023. godine bio Gradonačelnik Brčkog, raniji rektor Radoslav Galić je sada profesor i sa 84 godine. Za Internacionalni univerzitet aktivisti navode da je 15.10.2026. započeo treći upisni rok, te da je obuhvaćen optužnicom u aferi “Klaster”, a da u zvaničnom poslovnom registru BiH se vodi kao ustanova u 2025. godini sa 13 prosječno zaposlenih, kao i Evropski univerzitet.
“Smatramo i dalje da je, ne samo šteta, već neprihvatljivo da Distrikt nema svoj Univerzitet, odnosno javnu visokoškolsku ustanovu i da studenti obrazuju samo na privatnim visokoškolskim ustanova ili dislociranim odjeljenjima. Znamo da je bilo pokušaja formiranja javne ustanove visokog obrazovanja u Brčkom, ali da se svaki puta tome isprečila politika i interesne grupe, kojima to nije odgovaralo. Mišljenja smo da sa pravim informacijama o stanju u visokom obrazovanju Distrikta ne raspolažu ni u Odjeljenju za obrazovanje, odnosno Pododjeljenju za visoko obrazovanje. Ne vjerujemo da su upoznati koliko ustanove imaju zaposlenih, te da im je glavna preokupacija samo studetske stipendije, a ne uređenost i funkcionisanje ustanova koje obavljaju djelatnost visokog obrazovanja u Distriktu” – reakcija je studentskih aktivista u inicijativi “Akreditovane visokoškolske ustanove – priznate diplome”.
(Lj.Đ., Odgovorno)
