“Lažna obećanja, iako nisu zakonski sankcionisana, predstavljaju ipak jedan vid izborne prevare građana i građanki, naročito ukoliko postanu ustaljena i kontinuirana praksa. Na taj se način gubi jedan od ključnih elemenata demokratije – politička odgovornost nosilaca vlasti prema građanima i građankama.”
Šta se događa kada se dobre namjere i ideje civilnog društva suoče sa praksom neodgovorne politike? Umjesto željenog i očekivanog poboljšanja stanja i povećanja političke odgovornosti, kao jedini rezultat dobijemo podatke koji nam govore o tome da je vlast koju imamo nesposobna i sklona obmanjivanju svojih građana.
Pred kraj svakog izbornog ciklusa uvijek iznova suočimo se sa poraznim rezultatima vlasti na svim nivoima u BiH.
Udruženje građana “Zašto ne” i njihova platforma “Istinomjer” vać 20 godina, zadnjih 5 mandata, dakle, prate i ocjenjuju nivo ispunjenosti predizbornih obećanja iz izbornih programa vladajućih političkih partija na državnom i entitetskom nivou (a od 2018., dakle u zadnja 2 mandata, pratili su i realizaciju mjera iz postizbornih dokumenata koje su kreirale partije koje su formirale vladu i većinu na nivou Kantona Sarajevo).
Cilj je promocija političke odgovornosti kao temeljnog principa demokratije.
No, od političara koji bahato ignorišu i institucionalne kontrole rada vlasti, kao što su revizori, i ne poštuju čak ni zakone, ustave i sudske presude i koji takoreći svakodnevno ispoljavaju fascinantnu neodgovornost u svom radu, izjavama i odnosu prema građanima, nije za očekivati ništa pozitivno.
Pa su i najnoviji rezultati “Istinomjera”, objavljeni pred kraj aktuelnog mandata vlasti, očekivano loši.
Naslabiji rezultat ima Vijeće ministara, odnosno stranke koje su u njegovom sastavu. Od ukupno registrovanih 248 obećanja, u potpunosti je ispunjeno njih tek 8, odnosno zanemarivih 3% od ukupnog broja. Još 12 je ispunjeno većim dijelom, 59 djelimično, a 51 manjim dijelom. A čak 118 obećanja partija koje su formirale ovaj nivo izvršne vlasti ostalo je u potpunosti neispunjeno.
Iako je najviše ispunjenih obećanja zabilježeno u oblasti pravne države, šira reforma pravosuđa, koju od nas očekuje i Evropska unija, nije se desila.
U vanjskoj politici neka od datih obećanja ocijenjena su djelimično ispunjenim, i to najviše zbog aktivnosti u prvom dijelu mandata. Od neispunjenih obećanja, u ovoj oblasti, “Istinomjer” je istakao pristup inicijativi “Otvoreni Balkan”, što je bilo jedno od dva obećanja SNSD-a koja se odnose na državni nivo.
Ekonomija je jedna od oblasti u kojoj veliki broj ambicioznijih obećanja nije ostvaren. Nisu uvedene diferencirane stope PDV-a, nisu stvoreni puni preduslovi za korištenje evropskih poljoprivrednih fondova niti je formirano državno ministarstvo poljoprivrede.
Na entitetskom nivou, iako su brojevi datih obećanja koje je registrovao “Istinomjer” drastično različiti – Vlada FBiH 496, Vlada RS (sa Viškovićem kao predsjednikom) svega 106 obećanja – procenti realizacije su vrlo slični.
Vlada FBiH u potpunosti je ispunila 4% obećanja stranaka koje su je formirale, a Vlada RS 4,7%. Većim dijelom ispunjenim ocijenjeno je 9,7% obećanja stranaka u Vladi FBiH, a 9,4% stranaka Vlade RS. Djelimično ispunjenim smatra se 27% obećanja Vlade FBiH i 25% Vlade RS. A ispunjenim manjim dijelom ili potpuno neispunjenim smatra se 57% obećanja stranaka iz Vlade FBiH i 59% Vlade RS.
U ovakvoj konkurenciji, Vlada Kantona Sarajevo sa 9,3% u potpunosti realizovanih, 17% realizovanih većim dijelom, 21% djelimično realizovanih i 42% ispunjenih manjim dijelom ili potpuno neispunjenih obećanja, ispada bolje nego što to objektivno jeste. (Ali tu se već vraćamo na uobičajeni teren poređenja lošeg sa gorim).
“Naš je stav da je odgovoran pristup davanju i ispunjavanju predizbornih obećanja jedan od temeljnih pokazatelja odgovornosti političkih partija prema svojim glasačima/cama (i građanima/kama uopšte) i kao takav predstavlja jedan od neophodnih uslova za postojanje i funkcionisanje istinske demokratije. “Fer izbori”, u tom smislu, znače više od odsustva izborne krađe – lažna obećanja, iako nisu zakonski sankcionisana, predstavljaju ipak jedan vid izborne prevare građana i građanki, naročito ukoliko postanu ustaljena i kontinuirana praksa. Na taj se način gubi jedan od ključnih elemenata demokratije – politička odgovornost nosilaca vlasti prema građanima i građankama.”, navodi se u programskoj orijentaciji “Istinomjera”.
Dakle – varaju nas. I mi to trpimo.
(N.N., Odgovorno)
